عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
266
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
استقبل القبلة و جعل يقول : اللّهمّ آتنى ما وعدتنى ، اللهمّ ان تهلك هذه العصابة ، لن تعبد فى الأرض ابدا ، فما زال يدعوا مادّا يديه حتى سقط رداؤه من منكبيه . قوله : إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنِينَ الآية . . . اين منّتى ديگر است كه خداى تعالى بر ايشان مينهد در نصرت روز بدر ، ميگويد : ياددارى . و اين نعمت بر خود ميشناسى كه مؤمنان را گفتى : أَ لَنْ يَكْفِيَكُمْ ؟ ميان علماء اختلاف است كه اين كدام روز بوده است : روز بدر ، يا روز احد ؟ يا روز احزاب ؟ و درست آنست كه روز بدر بود كه مؤمنان از خداوند عزّ و جلّ مدد فريشتگان خواستند . ابن عباس گفت : فريشتگان آسمان هرگز جنگ نكردهاند مگر روز بدر ، بلى حاضر شدهاند در معركه و در مقام قتال تكثير عدد و مدد را ، امّا جنگ خود روز بدر كردند . و گفتهاند : اوّل كه فرود آمدند از آسمان هزار بودند ، چنان كه آنجا گفت : فَاسْتَجابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ ، پس دو هزار ديگر تمامى سه هزار . چنان كه گفت : بِثَلاثَةِ آلافٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُنْزَلِينَ . ، پس دو هزار ديگر ، تمامى پنج هزار ؛ چنان كه گفت : بِخَمْسَةِ آلافٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُسَوِّمِينَ . شعبى گفت : روز بدر جز هزار فريشته از آسمان نيامد ، چنان كه گفت : فَاسْتَجابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ بيرون از هزار هيچ نيامدند ، از بهر آنكه مصطفى ( ص ) را گفتند : كرز بن جابر از مشركان مدد ميخواهند بجنگ مسلمانان ؛ رسول خدا ( ص ) و مسلمانان را اين دشخوار و صعب آمد . پس ربّ العالمين تسكين مؤمنانرا آيت فرستاد : أَ لَنْ يَكْفِيَكُمْ أَنْ يُمِدَّكُمْ رَبُّكُمْ الآيتين ، پس كرز هزيمت گرفت ، و مدد مشركان نياورد ، ربّ العالمين نيز مدد پنج هزار نفرستاد . مُنْزَلِينَ بفتح نون و تشديد زا قراءت شامى است ، از آنجا گرفته كه وَ لَوْ أَنَّنا نَزَّلْنا إِلَيْهِمُ الْمَلائِكَةَ و تا منزّلين مشاكل مسوّمين باشد . و ديگر قرّاء بتخفيف نون و فتح زا خوانند ، از آنجا گرفته كه : وَ أَنْزَلَ جُنُوداً لَمْ تَرَوْها . و